“Tree of Knowledge” –  Shachar Laudon

Maladaptif Hayal Kurma (MD) Nedir?

Maladaptif hayal kurma (MD) terimi ilk kez 2002’de, Haifa Üniversitesi’nden Klinik Psikolog Eliezer Somer tarafından ortaya atılmıştır. Bu isim ve tanım kamuoyunda ilk duyulduğu günden beri gittikçe artan bir ilgi görmektedir. Her geçen gün daha fazla sayıda kişi yaşadıkları sıkıntıyı araştırırken bu tanıma ulaşmakta; internette kurulan komünitelerde dayanışma ve destek aramayı sürdürmektedir.

Henüz MD’ye dair araştırmalar daha emekleme aşamasında olsa da, giderek daha fazla sayıda kişinin destek ihtiyacı ruh sağlığı profesyonellerinin bu konuya eğilmesini zorunlu kılıyor. Maladaptif hayal kurma, ruh sağlığı alanında yeni bir tanım olduğundan teşhis kitaplarında henüz yer bulamadı. Tam da bu sebeple, MD’nin sahada çalışan ruh sağlığı profesyonellerince yeterince tanınmaması MD ile ilgili sorunları üzerinden yardım ya da cevap arayan bireyleri çoğunlukla çaresizliğe itiyor.

Aşağıda maladaptif hayal kurma bozukluğundan muzdarip bireylerin sahip olduğu genel eğilimler sıralanmıştır, fakat bu durumun bir bozukluk tanımlaması için ya yaşanan rahatsızlığın gerçek hayatta ihtiyaçların karşılanmasında, iş ya da okul hayatında önemli bir engel oluşturması ya da kişinin hayat kalitesini düşürdüğüne karar verdiği, şikayetçi olduğu bir sıkıntı kaynağı olmalıdır.

Maladaptif hayal kurma bozukluğuyla yaşayan bireyler…

  • Günlerinin çoğunu, çok uzun saatleri yataklarında ya da odalarında adımlayarak ve hayal kurarak geçirebilirler. 
  • Gerçeklikle hayallerini kolaylıkla birbirlerinden ayırırlar; buna rağmen pek çok diğer insanın aksine kurgularını görsel, işitsel ve duygusal açıdan deneyimleyebilirler.
  • Hayal kurmaktan sıradışı haz alırlar; bu yüzden işlerine, okullarına, hatta genel olarak keyifli olan diğer aktivitelere ve sosyalleşmeye zaman ayırmaktansa zamanlarını hayal kurarak geçirmeyi tercih edebilirler. Yapamadıkları ortam ve zamanlarda hayal kurmaya güçlü bir özlem, arzu, sabırsızlık hissedebilirler.
  • Sıklıkla müzik eşliğinde hayal kurduklarına rastlanır, çoğu müziği bir odaklanma aracı olarak kullanırlar. Hayal kurarken gezinmek, yürümek, oturduğu yerde sallanmak, el ve ayakla belirli bir hareketi tekrarlamak gibi, stereotipik hareket dediğimiz davranış sıklıkla görülür.
  • Hayal kurmak için genellikle yalnız kalmaya ihtiyaç duyarlar; dikkatlerinin dağıtılmasına engel olacak ortamlar ararlar. Bölünme olduğunda, hayallerinden çıkmaya zorlandıklarında huzursuzluk ve rahatsızlık hissederler.
  • Hayal kurma alışkanlığını hayatlarından çıkarmaya çalıştıklarında bunu yapamadıklarını ya da zorlandıklarını görürler. Şartlar gereği ya da başarılı çabalarla durdurduklarında, kolay sinirlenebilirlik, güçlü bir iç sıkıntısı, hatta bazen baş ağrısı ve başka psikosomatik ağrılar vb. yoksunluk belirtileri gösterebilirler. 

ÖNEMLİ

Yukarıdaki liste tam olarak sizi tanımlıyor olabilir. Fakat, her psikopatolojide olduğu gibi, kişinin bir bozukluk olarak sınıflanan maladaptif hayal kurmaya sahip olduğunu söyleyebilmemiz için şu son iki şarttan biri MUTLAKA karşılık bulmalıdır:
* Yaşanan rahatsızlığın gerçek hayatta ihtiyaçların karşılanmasında, iş ya da okul hayatında önemli bir engel oluşturmalı,
* Ya da kişinin hayat kalitesini düşürdüğüne karar verdiği, şikayetçi olduğu bir sıkıntı kaynağı olmalıdır.

Son iki maddenin önemi asla göz ardı edilmemelidir. Hayatınızı bir sıkıntı olarak etkilemese de, güçlü hayal gücünüzün ve hayal kurma alışkanlığınızın sizi toplumun kalanından ayırdığını düşünebilirsiniz. Bunun sebebi MD’nin ortaya çıkmasına temel olan yoğun hayal kurma becerisinin bazı insanlarda patolojik bileşenlerinin geliştirmemesi, ya da kişinin kendi başına bu maladaptif öğeleri bertaraf etmesidir. Son ikisi dışındaki maddeler sizi çok iyi tanımlıyorsa sizin için doğru kavram, ‘immersive daydreamer’ yani ‘sürükleyici hayal kuran birey’ olacaktır.

Maladaptif Hayal Kurma Bozukluğu’na sahip olup olmadığınıza dair kuşkularınız varsa, online hale getirdiğimiz bu profesyonel psikolojik testi kullanabilirsiniz. Bu test tek başına tanı amaçlı kullanılamayacaksa da, hızla bir fikir edinmenize yardımcı olacaktır.